آزاد ارمکی: دوگانه دولت–حاکمیت در ایران پایان یافته است | دیگر نزاع ایران و ایدئولوژی پذیرفتنی نیست

رویداد۲۴| تقی آزاد ارمکی، تحلیلگر سیاسی و جامعه‌شناس، در گفت‌و‌گو با روزنامه «اعتماد» با بررسی چشم‌انداز ایران در دوران پساجنگ، تصویری متفاوت از آینده کشور ارائه می‌دهد؛ تصویری که به گفته او، نه بر گذشته بلکه بر آینده‌ای مبتنی بر توسعه و دموکراسی استوار است.

او در تشریح فضای اجتماعی پس از جنگ می‌گوید: «یکی از ظرفیت‌هایی که طی دهه‌های اخیر کمتر به آن توجه شده بود، این بود که برخی افراد و گروه‌های رادیکال تلاش کردند میان ایران و حاکمیت، تفاوت و تعارضی ایجاد کنند.» به گفته او، تحولات اخیر باعث شد این شکاف تا حدی ترمیم شود و مفهوم «ایران» به عنوان یک محور مشترک، دوباره در مرکز توجه جامعه قرار گیرد.

آزادارمکی با اشاره به تغییرات در عرصه فرهنگ و سیاست پس از جنگ ۴۰ روزه تأکید می‌کند که «جامعه احساس کرد ظرفیت‌های مغفول مانده‌ای وجود دارد که در بزنگاه‌های مهم مثل جنگ می‌توان روی آنها حساب کرد.» او همچنین به بازگشت مفاهیم هویتی و ملی در میان مردم اشاره کرده و می‌گوید توجه به چهره‌های تاریخی و تولیدات فرهنگی با محوریت «ایران» افزایش یافته است.

این جامعه‌شناس در حوزه اندیشه‌ورزی نیز از یک چرخش مهم سخن می‌گوید: «ایران را با توجه به آینده‌اش باید تصویرسازی کرد نه بر اساس یک گذشته‌گرایی ارتجاعی.» به گفته او، متفکران ایرانی اکنون به جای تکیه صرف بر گذشته، در حال بازتعریف آینده‌ای هستند که در آن «اسلام، وطن، هنر و زندگی» در کنار هم معنا پیدا می‌کنند.

او در ادامه به تغییر مرزبندی‌های اجتماعی و سیاسی اشاره کرده و می‌گوید: «جامعه امروز می‌گوید فردای بحران، نمی‌خواهد دوباره تزاحمی میان ایران و ایدئولوژی حاکم شکل بگیرد.» از نگاه او، تحولات اخیر باعث شده برخی نیرو‌ها در دایره «رویش‌ها» قرار بگیرند و برخی دیگر با ریزش مواجه شوند.

آزادارمکی درباره مطالبات اجتماعی در دوران پساجنگ نیز تصریح می‌کند: «موضوع مهم برای ایرانیان اصل زندگی است. ایرانیان می‌خواهند آسوده زندگی کنند.» او با اشاره به تغییر اولویت‌های جامعه می‌افزاید که مردم بیش از هر چیز به دنبال «زندگی ساده و آسوده» هستند و همین موضوع به محور کنش‌های اجتماعی بدل شده است.

او در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، به مذاکرات ایران و آمریکا اشاره کرده و معتقد است ورود ایران به عصر جدید، مستقل از نتیجه این مذاکرات است: «ایران فارغ از توافق یا عدم توافق وارد عصر تازه حیات خود شده است.» به گفته او، رفتار جامعه در برابر فراخوان‌های خارجی برای اعتراض، نشانه‌ای از «اجتناب از رادیکالیسم» و گرایش به ثبات و صلح است.

این جامعه‌شناس همچنین عملکرد دولت چهاردهم را مورد توجه قرار داده و آن را نقطه عطفی در ساختار سیاسی ایران می‌داند. او می‌گوید: «دیگر دوگانه دولت-حکومت در ایران وجود ندارد. ما یک دولت جدید در ایران داریم که خود را پاسخگو می‌داند. هر دولتی در ایران حکومت می‌کرد یک دولت سایه داشت که با حاکمیت همراه بود و علیه دولت رسمی فعالیت می‌کرد.» به اعتقاد او، این همگرایی میان ارکان مختلف حاکمیت می‌تواند زمینه‌ساز تحقق توسعه و مردم‌سالاری باشد.

آزادارمکی در جمع‌بندی، با ابراز خوش‌بینی نسبت به آینده ایران تأکید می‌کند: «به نظرم فردای ایران به سمت همان ضرورت‌ها می‌رود که پیش‌نیاز توسعه و دموکراسی هستند.» او همچنین بر لزوم تعامل با جهان تأکید کرده و می‌گوید ایران باید «علی‌رغم همه تعارضات با دنیا ارتباط داشته باشد» تا بتواند منافع خود را تأمین کند.